Winiarnia Münzera — Tarnkowa (Trenkau)

Weinhaus Münzerei — pocztówka historyczna — Weinhaus Münzerei — Winiarnia Münzera. Źródło: Praca zbiorowa (2008), „Głubczyce przedwczoraj i jutro?"

Gospoda na granicy

W pobliżu Tarnkowej przebiega granica państwowa z Czechami, która w latach 1742–1957 w dwóch miejscach w odległości 350 metrów przecinała szosę łączącą Tarnkową z miastem Głubczyce. Jadąc z Głubczyc czy do Głubczyc korzystało się z konieczności z „tranzytu czeskiego" na długości 350 m.

Ten niezwykły fenomen graniczny brał się stąd, że przy tej drodze stała słynna stara winiarnia Münzera i z jakichś powodów musiała pozostać przy Austrii (a potem Czechach). Drogi nie przenoszono, ponieważ winiarnia musiała być łatwo dostępna dla podróżnych. Dopiero po II wojnie światowej została rozebrana, a w roku 1957 granicę państwową odsunięto w pola.

Właściciel winiarni chlubił się tym, że tu krzepili się winem i dobrym piwem nawet królowie. — Jan Mruk, „Tarnkowa i okolice", Głos Głubczyc 1994

Założenie i właściciele

Winiarnia została założona w 1745 roku. Przez lata jej właścicielami byli kolejni członkowie rodziny Münzer — wśród nich Emil Münzer i Auguste Münzer, a ostatnim znanym właścicielem był Richard Münzer. Na pocztówkach widnieją różne warianty nazwy: „Weinhaus Münzerei", „Emil Münzer's Weinhandlung" czy po prostu „Münzerei".

Winiarnia stała przy alei Lipowej (niem. Lindenallee), w odległości ok. 600 metrów od miejsca, gdzie odgałęzia się droga do majątku Kwiatoniów. Budynek pełnił jednocześnie funkcję schroniska dla letników (Logierhaus für Sommerfrischler) oraz popularnego celu wycieczek turystów i stowarzyszeń.

Pocztówka — Emil Münzer's Weinhandlung, ok. 1900–1904 — „Münzerei" — Inh. Auguste Münzer, pocztówka z ok. 1900–1904. Widoczny napis „Emil Münzer's Weinhandlung"

Ulubione miejsce wycieczkowe

Winiarnia Münzera była ulubionym miejscem wycieczkowym mieszkańców Głubczyc (niem. Leobschütz). Położona tuż przy Lesie Miejskim (dziś Las Marysieńka), oddaloną zaledwie 15 minut drogi od stacji kolejowej Głubczyce Las. Goście mogli dojechać zarówno omnibusem (autobusem), jak i koleją.

Na miejscu oferowano wino i piwo, a budynek otoczony był ogrodem z miejscami do siedzenia wśród zieleni. Pocztówki z przełomu XIX i XX wieku dokumentują tętniące życiem podwórze z gośćmi i rowerami — popularnym wówczas środkiem transportu.

Lokalizacja

Dzisiaj po winiarni nie pozostało prawie nic — jedynym śladem są krzewy żywopłotowe nad rowem przydrożnym w miejscu, gdzie stał budynek. Charakterystyczny zakręt drogi, widoczny na wielu pocztówkach, można rozpoznać do dziś.

Zakręt drogi w 2016 roku — miejsce dawnej winiarni — Zakręt drogi w 2016 r. — tu stała winiarnia (fot. Petrus)

Rys historyczny na pocztówkach

Dzięki zachowanym pocztówkom i skanom archiwalnym możemy prześledzić dzieje winiarni Münzera na przestrzeni ponad stu lat. Poniższa oś czasu przedstawia losy tego niezwykłego miejsca.

1745

Założenie winiarni przy szosie łączącej Głubczyce z Tarnkową, na terenie „tranzytu czeskiego" — skrawka ziemi, który po przejściu Śląska pod panowanie Prus w 1742 r. pozostał przy Austrii.

ok. 1836

Na mapie katastralnej wsi Matzdorf (obecnie Matějovice) widoczny jest plan podziału działek z zaznaczonymi budynkami dawnego zajazdu.

Mapa katastralna — fragment, 1836 — Mapa katastralna wsi Matzdorf — 1836

Plan podziału działek, 1836 — Plan działek z budynkami zajazdu — 1836

ok. 1900–1904

Pocztówki z okresu działalności Emila Münzera. Na fasadzie widnieje napis „Emil Münzer's Weinhandlung". Winiarnia w szczycie swojej popularności — letnicy, turyści i stowarzyszenia z Głubczyc.

Winiarnia Münzerei, 1904 — Winiarnia Münzerei — pocztówka z 1904 r.

1901

Pocztówka „Gruss aus der Münzerei" — pozdrowienia z Münzerei. Widoczne zabudowania gospody, ogród i goście.

ok. 1905–1915

Na kolejnych pocztówkach z tego okresu nazwa budynku zmienia się z „Emil Münzer's Weinhandlung" na „Weinhaus Münzerei". Winiarnia jest przebudowywana — frontowa fasada zyskuje nowy wygląd z elewacją porośniętą winoroślą.

Winiarnia Münzerei, ok. 1900–1910 — ok. 1900–1910

Winiarnia Münzerei, ok. 1905–1913 — ok. 1905–1913

Winiarnia Münzerei w Głubczycach, ok. 1905–1915 — ok. 1905–1915

Winiarnia Münzerei przy Lesie Miejskim, 1908 — 1908 — przy Lesie Miejskim

ok. 1927

Pocztówka z lat dwudziestych XX wieku. Winiarnia pod zarządem Richarda Münzera. Na fasadzie wyraźny napis „Weinhaus Münzerei". Charakterystyczny zakręt drogi dobrze widoczny.

1929

Wydanie okolicznościowej pocztówki z okazji 100-lecia winiarni Münzerei (prawdopodobnie liczonego od pewnej przebudowy lub zmiany właściciela, gdyż winiarnia istniała od 1745 r.). Dwuczęściowa karta: u góry rysunek pierwotnego budynku, u dołu współczesne zdjęcie — widać przemiany architektoniczne na przestrzeni wieku.

ok. 1934

Ostatnie znane pocztówki z winiarni. Budynek z dużym szyldem „Weinhaus Münzerei" w otoczeniu zieleni. Winiarnia pozostaje popularnym celem wycieczek aż do wybuchu II wojny światowej.

Winiarnia Münzerei w pobliżu Lasu Miejskiego, 1934 — 1934 — przy Lesie Miejskim

Weinhaus Münzerei, ok. 1934 — ok. 1934 — elewacja z bluszczem

Po 1945

Po zakończeniu II wojny światowej winiarnia zostaje rozebrana. W 1957 r. granicę państwową z Czechosłowacją odsunięto w pola, likwidując „tranzyt czeski". Jedynym śladem po winiarni pozostają krzewy żywopłotowe nad rowem przydrożnym i zakręt drogi.

Miejsce dawnej winiarni — 2016 — Miejsce, w którym stała winiarnia Münzera — 2016 (fot. Petrus / fotopolska.eu)

Więcej pocztówek z archiwów

Zachowały się liczne pocztówki i archiwalne fotografie winiarni Münzera z różnych okresów. Poniższa galeria prezentuje dodatkowe ujęcia — od widoków ogólnych po detale architektoniczne.

Dom Winny koło Głubczyc, ok. 1900–1920 — Dom Winny koło Głubczyc — ok. 1900–1920

Winiarnia Münzera, ok. 1900–1920 — Winiarnia Münzera — ok. 1900–1920

Winiarnia Münzerei — widok archwalny — Widok archiwalny — pocztówka

Winiarnia Münzerei — pocztówka archiwalna — Pocztówka archiwalna z widokiem winiarni

Winiarnia Münzerei — widok z drogi — Widok z drogi — pocztówka

Winiarnia Münzerei — pocztówka — Widok winiarni — pocztówka archiwalna

Źródła i materiały:

Winiarnia Münzera — blog Tarnkowa-Trenkau (Piotr Zimny), 6.07.2011
Winiarnia Münzerei (dawna) — polska-org.pl (pocztówki i skany archiwalne)
†Winiarnia Münzerei — fotopolska.eu (pocztówki historyczne)
Jan Mruk, „Tarnkowa i okolice", Głos Głubczyc 1994
Praca zbiorowa (2008), Głubczyce przedwczoraj i jutro?

Powrót do atrakcji